Opowiedz się. Wyjątkowy projekt łodzianki o historiach niezwykłych bohaterów

Tomasz W. Michałowski rozmawiał z łódzką aktywistką Elizą Gaust, na temat wyjątkowego projektu Opowiedz się.

Tomasz W. Michałowski: Czym jest projekt Opowiedz się?

Eliza Gaust: OPOWIEDZ SIĘ to projekt internetowy, którego głównym założeniem jest stworzenie przestrzeni dla historii mówionych. Historii osób, które wyróżniają się na tle swojej społeczności, żyją po swojemu i pragną podzielić się tym doświadczeniem z innymi. Pomysł na projekt wywodzi się z fascynacji Żywą Biblioteką. Platforma internetowa, zbierająca historie osób, narażonych na wykluczenie i stereotypy, które opowiadają same o sobie, ma być poniekąd zdigitalizowaną wersją Biblioteki, do której można sięgnąć zawsze i wszędzie. Może ona posłużyć, jako narzędzie edukacyjne, stosowane podczas zajęć antydyskryminacyjnych dla dzieci i młodzieży. Ale może być atrakcyjna również dla wszystkich, którzy chcą dowiedzieć się czegoś o swoim otoczeniu, poznać tych, których nie spotykają na co dzień.

TWM: Jak wyglądała realizacja projektu? Kto do tej pory w nim uczestniczył?

EG: Zrealizowanie pierwszych ośmiu filmów na OPOWIEDZ SIĘ (2015/2016) było możliwe dzięki projektowi Fundacji Humanity in Action Polska w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Młodych Dziennikarzy „Polis” – „Start-up! Laboratoria akcji i idei przeciw mowie nienawiści”. W pierwszej edycji opowiedzieli się: TRANSGENDER, BEZDOMNY, MUZUŁMANKA, OSOBA ŻYJĄCA Z WIRUSEM HIV, GEJ, OSOBA GŁUCHA, TETRAPLEGIK, OSOBA Z ZANIKIEM MIĘŚNI.

Wesprzyj Fundację Dziennikarską mediumpubliczne.pl

Kilka miesięcy później Fundacja Humanity in Action Polska zaprosiła nas ponownie do współpracy, tym razem w ramach projektu WYMIANY na rzecz ZMIANY, przeciwdziałającemu antysemityzmowi.

TWM: Wiem, że kolejne filmy poświęcone są mniejszości żydowskiej.

EG: Tak, w listopadzie 2016 roku mieliśmy przyjemność zaprezentować cztery nowe filmy, do udziału w których zaprosiliśmy młodych przedstawicieli społeczności żydowskiej w Łodzi i w Warszawie. Byli to Borys, Miriam, Hanna i Mateusz, którzy mówią o tym, co dla nich oznacza bycie Żydem i Żydówką we współczesnej Polsce. Czym jest żydowskość? Czy możliwe jest bycie Żydem w oderwaniu od religii? Jak oni odkrywali swoje korzenie? Czy spotykają się z antysemityzmem? Cztery filmy-historie ukazują różne perspektywy i złożoność kwestii tożsamości młodego pokolenia Żydów i Żydówek w Polsce. Ale są to także obrazy czterech młodych inspirujących postaci, do których poznania gorąco Was zachęcamy.

TWM: Dlaczego zdecydowałaś, że w projekcie Opowiedz się powinni pojawić się młodzi Żydzi?

EG: Nowa edycja OPOWIEDZ SIĘ powstała z zaproszenia do współpracy przez Fundację Humanity in Action Polska, która realizowała duży projekt przeciwdziałający antysemityzmowi, do udziału w którym zaprosiła młodych aktywistów i aktywistki z całej Polski. Bardzo się na to zaproszenie do współpracy ucieszyłam i od razu pomyślałam, że chcę zrobić właśnie filmy-rozmowy z młodymi Żydami i Żydówkami. Mam wśród przyjaciół i znajomych osoby pochodzenia żydowskiego, w moim wieku lub nawet młodsze i przebywając z nimi, rozmawiając, zauważyłam, że mają bardzo różne podejście do żydowskości, do swoich korzeni. Niektórzy z nich są religijni – chodzą do synagogi, jedzą koszernie, przestrzegają szabatu. Inni traktują swoją żydowskość raczej jako wspólną kulturę i historię, ale nie mają potrzeby zagłębiania się w życie religijne. I właśnie te rozmowy z moimi przyjaciółmi zainspirowały mnie do zrobienia takich, a nie innych filmów. Miałam nadzieję, że wszystkie cztery stworzą pewien obraz złożonej tożsamości młodych Żydów i Żydówek żyjących we współczesnej Polsce, tego trzeciego pokolenia po Holocauście. Ale też nie miałam żadnej tezy, bardziej zależało mi na pokazaniu różnych perspektyw, odmiennych podejść do tematu.

TWM: Twoje zainteresowania kulturą żydowską nie są przypadkowe. Wiem, że od lat angażujesz się i wspomagasz działania mniejszości w tym m.in. Żydów.

EG: Mieszkam w Łodzi, gdzie przed wojną społeczność żydowska była bardzo liczna, natomiast po wojnie zupełnie z tego miasta zniknęła. I mam wrażenie, że Łódź jest nadal miastem z traumą, z pamięcią o getcie i o tym wszystkim, co się tu wydarzyło. Ta pamięć teraz stopniowo powraca, mówi się o niej coraz więcej, ale wiele śladów zostało wyczyszczonych. Od paru lat jestem związana z Centrum Dialogu im. Marka Edelmana i ta praca totalnie mnie pochłonęła, od kiedy zaczęłam tu pracować, chciałam wiedzieć o historii Łodzi coraz więcej i więcej. Zwłaszcza, że nie jest to moje rodzinne miasto, musiałam sama odkryć jego historię. W tym momencie ciężko oddzielić mi pracę od pasji, to się zlało w całość i tematy żydowskie są mi bliskie, interesują mnie, bo są częścią Łodzi i jej historii.

TWM: Program jest ogólnopolski, ale tworzysz go, jak powiedziałaś, głównie w Łodzi. W tym mieście od lat współprowadzisz także inny projekt, który nosi nazwę Żywa biblioteka.

EG: OPOWIEDZ SIĘ narodziło się w Łodzi, bo tu mieszkam i pracuję, to było naturalne. Ten projekt wziął się z inspiracji Żywą Biblioteką, którą organizujemy w Łodzi, w Centrum Dialogu, wspólnie z Fabryką Równości od czterech lat i która jest dla mnie ważnym punktem. Żywa Biblioteka dzieje się tu i teraz, to są bezpośrednie rozmowy z osobami, których być może na co dzień się nie spotyka, nie zauważa. I największa wartość tego projektu tkwi właśnie w bezpośrednim kontakcie. Z drugiej strony, jego zasięg jest ograniczony, jest to wydarzenie, które dzieje się w określonym momencie, a potem na jakiś czas znika. Po każdej edycji Żywej Biblioteki czuję pustkę, brakuje mi tych spotkań. Dlatego wymyśliłam platformę internetową, która poniekąd utrwali tę akcję, będzie trochę taką zdigitalizowaną formą Żywej Biblioteki. Ale nie jest to projekt typowo łódzki, lokalny. Bohaterami filmów są zarówno osoby z Łodzi, jaki i spoza niej (na przykład Lubna, Kasia, Artur, czy Robert Biedroń, który też przyjął nasze zaproszenie do udziału). Tak samo nowa, żydowska edycja, nie powstawała jedynie w Łodzi. Borys i Miriam są stąd. Natomiast dwójka pozostałych bohaterów – Hania i Mateusz mieszkają w Warszawie. To też było dla mnie ważne, aby pokazać, co łączy a co dzieli społeczności żydowskie w tych miastach.

TWM: Jak widzisz, w kontekście swoich doświadczeń, najbliższy czas żydowskiej Łodzi?

EG: Jeden z filmów, w którym wzięła udział Hania, kręciliśmy w warszawskim JCC. I pomyślałam sobie, że w Łodzi brakuje takiego miejsca – miejsca dla młodych, na luzie, ale też przestrzeni łączącej Żydów niereligijnych i religijnych. I mam nadzieję, że to się zmieni, że w Łodzi też narodzą się takie miejsca, więcej osób będzie się w to angażować i mówić o swoich korzeniach. Do tego potrzeba jeszcze trochę czasu, ale wydaje mi się, że ostatnio jest w tym temacie powiew nowej energii. Tematy żydowskie interesują ludzi, łodzianie chcą poznawać żydowskie święta, kulturę, historię. Świadczą o tym choćby letnie spacery śladami żydowskimi, które organizujemy w Centrum Dialogu i które przyciągają za każdym razem ogromną liczbę osób. Dlatego wydaje mi się, że żydowska Łódź jest i będzie. Mam nadzieję, że nie tylko żydowska, ale że w ogóle będziemy bardziej otwarci w kwestii innych kultur, religii, czy wszelkich mniejszości, które są częścią tego miasta.

 


logo4



KONTAKT:

Eliza Gaust

Tel: 0048-506-558-006

E-mail: opowiedzsiepl@gmail.com

 

Chcesz napisać polemikę? Wyślij swój tekst na kontakt@mediumpubliczne.pl
Czy zgadzasz się z tezą artykułu? NieTak (Ocena: 0, liczba głosów: 2)
Loading...
The following two tabs change content below.
mm
Tomasz W. Michałowski, polski dziennikarz, filozof, społecznik. Absolwent ekonomii i filozofii. Studiował na Uniwersytecie Łódzkim oraz Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn. Od 2015 roku doktor filozofii. Prezes Stowarzyszenia Czemu Nie? Współzałożyciel grupy HaMakom. Autor kilkunastu artykułów z dziedziny etyki i filozofii prawa. Redaktor i współredaktor kilku książek, autor przekładów. Zajmuje się także produkcją artystyczną. Od 2015 roku związany z Medium Publicznym.