Budując cyfrowy kalifat – o strategii rekrutacji członków przez Państwo Islamskie

Świat cyfrowy jest głównym kanałem służącym Państwu Islamskiemu do powiększania swojej siły. W ten sposób grupa przeprowadza rekrutację członków, a także buduje oraz utrzymuje wizerunek oparty na strachu. Strategia, która się za tym kryje, nadal pozostaje jednak tajemnicą. ISIS nie ujawnia swoich sposobów, aby lepiej wykorzystać efekt zaskoczenia i być nieprzewidywalnymi.

Przedruku artykułu autorstwa Magdaleny Gontarek. Korekty dokonała Katarzyna Chutnik. 

Książka Abdela Bari „Atwana” jest oparta na rzetelnych źródłach i  pokazuje  głębię wewnętrznych działań Państwa Islamskiego.

Świat cyfrowy jest głównym kanałem służącym Państwu Islamskiemu do powiększania swojej siły. W ten sposób grupa przeprowadza rekrutację członków, a także buduje oraz utrzymuje wizerunek oparty na strachu. Strategia, która się za tym kryje, nadal pozostaje jednak tajemnicą. ISIS nie ujawnia swoich sposobów, aby lepiej wykorzystać efekt zaskoczenia i być nieprzewidywalnymi.

Techniki cyfrowe, w mistrzowski sposób wykorzystywane przez Państwo Islamskie do swoich celów, wielokrotnie było już przedmiotem wielu analiz. W przeciwieństwie do poprzednich grup dżihadystycznych, szeregi Państwa Islamskiego zasila młodsze pokolenie biegłych w świecie elektroniki tzw. millenialsów. Dla pogrążonych w wirtualnej rzeczywistości młodzi ludzie,  już od wczesnego dzieciństwa, zupełnie naturalnie potrafią poruszać się w świecie marketingu social mediów, tworzyć filmy video oraz kodować – wszystkie te narzędzia mają kluczowe znaczenie dla rozwoju „cyfrowego kalifatu”.

Przegląd treści książki

W książce „Państwo Islamskie. Cyfrowy Kalifat” były dziennikarz palestyński Abdel Bari Atwan zgłębia cyfrowe strategie stosowane przez organizację na podstawie serii wywiadów przeprowadzonych z osobą wtajemniczoną w jej działalność. Tego typu niezwykły dostęp do tajemnic ISIS dał jasny obraz nie tylko poszczególnych stosowanych technologii, ale również ich strategii i narracji.

Ta książka to jednak nie tylko analiza działań Państwa Islamskiego na polu cyfrowym. Zawiera również tło historyczno- polityczne regionu, niezbędne dla umieszczenia dzisiejszej sytuacji w szerszym kontekście. Kompleksowe potraktowanie tematu pomaga czytelnikowi zrozumieć powiązania między wydarzeniami, które doprowadziły do powstania Państwa Islamskiego, oraz daje wiedzę na temat wyzwań, przed jakimi stoi Środkowy Wschód.

Wesprzyj Fundację Dziennikarską mediumpubliczne.pl

Atwan otwiera książkę rozdziałem o cyfrowym kalifacie, skupiając się na tym, jak ISIS dokonuje rekrutacji, rozpowszechnia swoje treści, buduje swój wizerunek i zapewnia sobie bezpieczeństwo. Warto zwrócić uwagę na szczegółowość informacji dotyczących narzędzi i technik przez grupę wykorzystywanych. To powoduje, że czytelnik może dostrzec, jak w praktyce funkcjonuje i przeprowadza swoje operacje Państwo Islamskie.

Książka ukazuje również to, w jaki sposób członkowie ISIS używają narzędzi typu TAILS czy TOR, jak przejmują hashtagi, zaszyfrowują wiadomości czy wykorzystują takie serwisy jak Kik, Telegram, WhatsApp. Dzięki publikacji poznajemy również szczegóły dotyczące gry video wyprodukowanej przez Państwo Islamskie. Czytelnik po lekturze ma poczucie, że jest dobrze poinformowany na temat wewnętrznych działań cyfrowego kalifatu, a także o wysiłkach (zwykle podrzędnych) wschodnich rządów, mających przeciwdziałać wpływom ISIS.

Korzenie Państwa Islamskiego

W dalszej części książki trafiamy na trzy kolejne rozdziały nt. pochodzenia ISIS, w których autor rozważa kluczowe wydarzenia we współczesnej historii Środkowego Wschodu, które doprowadziły do rozwoju grupy. Jak wskazuje, po pierwsze był to moment, kiedy Stany Zjednoczone starały się dokonać zmiany reżimu w Iraku, państwie, w którym „nasienie mające wydać plon w postaci Państwa Islamskiego” zostało zasadzone, podczas wojny w Zatoce Perskiej w 1990 roku. W miarę, jak islam w swojej politycznej odsłonie rósł w siłę i ewoluował w tym zniszczonym kraju, porażka Saddama Husseina pozostawiła po sobie lukę, która tylko czekała, żeby ją wypełnić.

W 2002 roku do Iraku przybyli z Afganistanu pierwszy dzihadyści. Pośród nich był Abu Musab al-Zarqawi, ojciec założyciel grupy, która później stała się Państwem Islamskim. Zarqawi od razu przystąpił do tworzenia sieci dżihadystów w tym słabym społecznie i politycznie kraju. Negatywne uczucia Irakijczyków względem Amerykanów – okupantów – tylko pomogły mu w tej misji. Reszta rozdziału poświęconego Irakowi szczegółowo opisuje wydarzenia, które miały miejsce w Iraku po Saddamie – jak się wpasowały w resztę narracji oraz jak wrogość wobec Amerykanów pogorszyła sytuację.

Następnie Atwan wprowadza do opowieści trzy znaczące grupy terrorystyczne: Talibów, Al-Kaidę oraz Państwo Islamskie. Przedstawia, w jaki sposób powstały, jak się ze sobą kontaktowały, jak rozgrywała się rywalizacja między nimi. Autor opowiada o ideologicznym konflikcie między Osamą bin Ladenem i Zarquawim, o tym, jak doprowadziło to do oddzielenia się ISIS od swojego poprzednika – Al-Kaidy – oraz o najważniejszych różnicach między dwoma organizacjami.

Warto zauważyć, że bin Laden obawiał się o „markę” Al-Kaidy. Wierzył, że została ona splamiona nie tylko przez nadmierną przemoc Zarquwiego, ale także przez związki z terroryzmem i ekstremizmem po atakach terrorystycznych w Nowym Jorku, Madrycie i Londynie. Tak dramatyczna „propaganda czynu” mogła służyć jedynie temu, aby nierozerwalnie połączyć uczynek sam w sobie z organizacją – dokładnie tak samo jak na zawsze naziści kojarzeni są z Holokaustem.

Ten rozdział porusza również kwestie dot. pokoleniowych podziałów, które spowodowały rozłamy między dwiema grupami dżihadystów – jedną złożoną z siwiejących byłych mudżahedinów, drugą – składającą się ze świetnie znających się na technologii, kreatywnych młodych ludzi, którzy tworzą „nową falę” ekstremizmu. Rewolucje arabskie z 2011 roku, które obaliły rządy wielu „niewiernych”, były doskonałą okazją dla islamskich ekstremistów na całym Środkowym Wschodzie.

Przez dziesięciolecia ci dyktatorzy więzili i prześladowali dżihadystów; zakończyły to dopiero arabskie rewolucje. W tym rozdziale wyjaśnione jest także, jak ISIS stało się organizacją, którą jest dziś…

Wykorzystanie kryzysu w Syrii

Wokół Syrii skupia się trzeci z rozdziałów dotyczących pochodzenia ISIS. Atwan analizuje, jak ISIS było w stanie wykorzystać polityczną próżnię, aby stać się potężną organizacją. Nie pomija w tym współczesnej historii Syrii, jej systemu plemiennego i środowiska politycznego – od Hafeza al.-Assada po jego syna Bashara, okulisty, który zmienił się w dyktatora.

Assadowie mieli coś wspólnego – gardzili islamistami. Syryjskie służby bezpieczeństwa prześladowały przede wszystkim Braci Muzułmańskich. Mimo tego nie mogli zupełnie się ich pozbyć – nowe grupy dżihadystyczne pojawiły się w Syrii zaraz po tym, jak organizacja Braci Muzułmańskich została zakazana.

Stosunki zagraniczne Syrii są fascynujące, zwłaszcza jeśli rozpatrywać je w kontekście rewolucji tego kraju, która miała zupełnie inną charakterystykę niż pozostałe arabskie rewolucje. Podczas gdy Egipt, Tunezja, Libia i Jemen obaliły swoich przywódców w przeciągu miesięcy, Bsshar al-Assad utrzymuje się przy władzy do dziś.

Zaledwie kilka miesięcy po tym, jak miały miejsce pierwsze pokojowe protesty, w Syrii wybuchła regularna wojna, w której używano broni ciężkiej. Konflikt ewoluował i przerodził się w wojnę zastępczą rozgrywaną pomiędzy różnymi partiami, której towarzyszyły wszelkie rodzaje propagandy. Wkrótce Syria pogrążyła się w chaosie, będącym przyczyną śmierci, nieszczęścia i przesiedleń milionów ludzi.

Atwan umieścił tę skomplikowaną historię w uporządkowanej strukturze, wiążąc ze sobą wiele wątków, dzięki czemu czytelnik w całym tym chaosie odnajduje sens. Wytrawni analitycy zajmujący się Środkowym Wschodem nie znajdą tutaj nic dla siebie nowego. Jednakże przedstawienie znanych nam szczegółów w nowy sposób może przynieść nowe spojrzenie na problem i ujawnić perspektywy, które w innej sytuacji można by przegapić.

Późniejsze rozdziały są próbą wgłębienia się w życie i charakter kalifa Państwa Islamskiego Abu Bakr al-Baghdadi oraz w życie wewnątrz Państwa Islamskiego (opowiedziane z perspektywy uciekiniera z ISIS). Kolejne fragmenty skupiają się na zagranicznych bojownikach, roli saudyjskiego wahhabizmu oraz na odpowiedzi Zachodu na działalność Państwa Islamskiego.

Spojrzenie na życie wewnątrz kalifatu jest fascynujące, przede wszystkim ze względu na jego świetnie zorganizowaną strukturę, obejmującą różnorodne rade, które zajmują się wszystkim, począwszy od edukacji, poprzez ekonomię, skończywszy na służbie wojskowej.

Wahhabizm, saudyjski odłam islamu, otrzymuje swój własny rozdział, ponieważ jego fundamentalistyczna i brutalna interpretacja kształtuje podstawy ideologii Państwa Islamskiego. Atwan bada, w jaki sposób Arabia Saudyjska wykorzystała pieniądze pochodzące z handlu ropą, aby strategicznie rozsiać „ziarno Wahhabi” na świecie, zwłaszcza na Zachodzie, wykorzystując meczety, madrasy i propagandę.

Arabia Saudyjska uważała, że takie budowanie wizerunku jest niezbędne, aby zdobyć i utrzymać kontrolę w świecie muzułmańskim – domu islamu. Jednakże ta „wahhabizacja”, propagująca nieustępliwe i nietolerancyjne podstawy ideologiczne, zniszczyła obraz muzułmanów i islamu na Zachodzie. To również utwierdza muzułmanów w ryzykownym nastawieniu, które prowadzi ich prosto w stronę dzihadystów. Wszystkie te czynniki razem mają udział w tworzeniu środowiska idealnego dla rozwoju islamofobii i radykalizacji.

Przeciwdziałanie Państwu Islamskiemu: przyszłość

Książka kończy się refleksjami nad kolejnymi krokami, które Zachód podejmie w walce z Państwem Islamskim. Sugeruje się wojskowe i ideologiczne strategie przeciwdziałania. Jeden z bardziej interesujących pomysłów dotyczy „innej islamskiej postaci lub ruchu”, będącymi jedynym sposobem na udaremnienie działań ISIS i radykalnego islamu. Niemniej jednak Atwan jest przekonany, że przy obecnym stanie spraw, organizacje jak Państwo Islamskie oraz ideologie, które wspierają dżihadystów, będą długo obecne w naszej rzeczywistości.

„Państwo Islamskie. Cyfrowy Kalifat” jest uważnie przemyślana i oferuje spojrzenie w głąb wewnętrznych działań Państwa Islamskiego. Użycie wywiadów z osobami z wewnątrz ISIS daje książce przewagę w zakresie źródeł – jest oparta na faktach, nie na spekulacjach.

Poparta zrozumiałymi wyjaśnieniami na temat złożonego historycznego kontekstu, który doprowadził do powstania Państwa Islamskiego, książka daje pełny obraz nie tylko cyfrowego kalifatu, ale też wszystkich geopolitycznych czynników, które go wytworzyły. To wartościowa pozycja dla każdego, kto interesuje się ekstremizmem, sposobami przeciwdziałania mu, cyberterroryzmem, agresją polityczną oraz, oczywiście, Państwem Islamskim samym w sobie.

 

red. Natalia Wilk-Sobczak
Chcesz napisać polemikę? Wyślij swój tekst na kontakt@mediumpubliczne.pl
Czy zgadzasz się z tezą artykułu? NieTak (Ocena: +2, liczba głosów: 2)
Loading...