Żyd, który chciał być Polakiem

https://www.flickr.com/photos/jakobwalter/

Betlejewski: A jak Pan się przedstawiał wtedy?

Bergman: Bronisław Krawczyk.

Betlejewski: Aha.

Bergman: Brat przyjechał i powiedział: – Słuchaj, mama się obawia, że ktoś ją poznał.

Betlejewski: Z Kielc przyjechał brat?

Wesprzyj #Medium

Bergman: Z Kielc. Powiedział do ojca „przyjeżdzaj i ratuj”. Ojciec pojechal, wziął ich wszystkich do Częstochowy. W Częstochowie jeszcze było getto, ale warunki były dobre w Częstochowie, bo ludzie pracowali dla Niemców, udało im się cudem i oni teraz byli w gettcie częstochowskim, a ja z ojcem mieszkałem tam i szukałem zarobku. My nie mieliśmy ani znajomych ani pieniędzy – byliśmy goli. Ja potem zacząłem handlować na Kercelaku, to było miejsce gdzie wszyscy złodzieje, badnyci, się zbierali i handlowali. Wszystko, co sprzedawali, było kradzione. To było na rogu Wolskiej przy Żelaznej, przy Towarowej. Olbrzymi plac – plac Kercelego, bardzo słynny plac. Można było kupić stare pierzyny, moimi kolegami byli mordercy. I oni mnie przyjęli nie widząc, że jestem Żydem. Byli tacy dobrze dla mnie ci bandyci, tacy szlachetni ludzie i pomagali mi i udało mi się, kupiłem  spodnie stare, które już były do wyrzucenia i ktoś nam powiedział, że jest krawiec, który je tak zreperuje, że nie będzie można poznać czy nie są nowe, z tym, że można je było nosić tylko raz (uśmiech). Położyłem te spodnie na ramieniu i chodziłem tak jak inni, aż sprzedałem i tak zacząlem handlować starymi rzeczami, pióra wieczne i zarabiałem na chleb, nie na życie i ojciec też zaczął handlować podobnie i potem, ni stąd ni zowąd, brat przyjechał znowóż „ratuj” mówi, „likwidują częstochowskie getto” i znów powiedział umówiłem się z mamą i z bratem, że będą na nas czekać po drugiej stronie muru w tym i w tym miejscu. Ojciec pojechał z bratem, przywiózł ich do Warszawy. On był prawdziwym bohaterem, mój ojciec. Przywiózł do Warszawy i co teraz? Wziął gazetę i tam było napisane, że jeden Pan Mieczysław Nawrocki na Wolskiej 6, chce sprzedać swoje mieszkanie z tym, że trzeba mu dać miesiąc czasu, żeby się wyprowadził, więc szczęśliwy pojechał do niego i jakoś zgodzili się co do ceny, że ojciec wpierw będzie wynajmował, a potem kupi. I wprowadziliśmy się do tego mieszkania na Wolskiej 6 z tym, że Pan Nawrocki nie wiedział o matce ani o starszym bracie, bo mama bała się wyjść, mój brat, który miał wspaniały wygląd polski – blondyn niebieskooki – miał strach w oczach i on się bał wyjść, także oni byli zamknięci w kuchni, a Pan Nawrocki szedł do pracy codziennie, to wtedy opuszczali kuchnie, no i ja w końcu dostałem pracę, a Gienio pamiętam – mój młodszy brat, ten głuchy, zbuntował się i uciekł z mieszkania i znalazl czytelnię publiczną i codziennie od rana do wieczora czytał książki w czytelni (śmiech).

Betlejewski: Chodził tam jako chrześcijanin?

Bergman: Tak, tak. Eugeniusz Krawczyk. I ja potem jakoś cudem dostałem pracę, ktoś mi polecił i byłem asystentem dla asystenta w piekarni cukierniczej na Miodowej 24, na rogu Długiej u Pana Stefana Buzego. Stefan Buze byl Falksdeutsch’em i każdy kto tam pracował dostał dokument ausweiss, że pracuje dla przemysłu niemieckiego i jak dostałem ten ausweiss to czułem się ważny, bo Niemcy zatrzymywali – Żydów nie było – ja myślalem, że jestem ostatnim Żydem, a Niemcy zatrzymwali Polaków prawie na każdym rogu „ausweiss bitte” jak pokazywałem to z wronąd to mnie puszczali. Ja uciekłem tuż przed powstaniem nie wiedząc, że powstanie wybuchnie.

Betlejewski: W gettcie jest jeszcze około 70 tysięcy Żydów.

Bergman: Ja się tym nie interesowałem.

Betlejewski: 300 tysięcy zostało wywiezionych już do Treblinki.

Bergman: Ja się tylko interesowalm tym, żeby włożyć coś do ust, także ja nie wiem, ilu Żydów było. Jak dostałem tę pracę, to nasze życie się zmieniło, zarabiałem bardzo mało, najmniej, ale na chleb także ja żywiłem rodzinę. (uśmiech) Taki  tam jeden wypadek raz mi się zdarzył  przy pracy. Jednym z moich obowiązków było wyjęcie brytfanny – pan wie co to jest brytfanna?

Betlejewski: Tak.

Bergman:  Z pieca z ciastkiem i trzeba było położyć, żeby ostygło na ziemi. Pamiętam: wyjąłem bryftanny i widziałem, że do brytfanny ze spodu było przyklejone do niej jakby dwa banknoty zielone, zobaczyłam i widzialem „five dollars” to myślałem, że to jest 5 dolarów. To idę do pana Buze, a Pan Buze był pijak, wiecznie był pijany, pracowałem w nocy – wtedy musiała być jakaś 5 rano – zapukałem do niego do szklanych drzwi i chcę mu dać te banknoty, a on zaczął na mnie wrzeszczeć „Kurwa w dupe mać, jak ty śmiesz mnie budzić” i zaczął na mnie tak krzyczeć i grozić mi, że uciekłem i postanowiłem, jak on się obudzi rano, to te dam banknoty. Godzinę później otworzył drzwi z krzykiem „Policja, obrabowano mnie” (śmiech) ja tu mam te dwa banknoty i już nie mogę teraz zwrócic, bo jestem złodziejem. (śmiech) No i on zamnkął drzwi, wezwał policję, przyszedł nawet Niemiec, ustawił wszystkich robotników w szeregu i zaczął rewidować kieszenie, ja byłem najmniejszy i najchudszy i ostatni, a nie wiem dlaczego mówi „idź i kup mi papierosy na przeciwko”. Poszedłem, kupiłem papierosy, włożyłem banknoty w rękach między podszewką i wróciłem i jakoś mnie już wtedy nie kontrolowano. A później, Pan Buze z żoną śmieci własnymi rękoma. (uśmiech) Wieczorem dowiedziałem się nazajutrz, że przyszli policja i u każdego u robotnika, u prawie każdego wyrywali podłogi, rozpruwali pierzyny szukali tych banknotów. A wróciłem do domu dałem ojcu te dwa banknoty, powiedzialem mu o co chodzi z tą historią powiedziałem to jest 5 dolarów „to nie jest 5 dolarów, to jest 50 dolarów” (uśmiech), czyli to było 100 dolarów.

Betlejewski: 100 dolarów to był majątek.

Bergman: Tak. Za 100 dolarów do Turcji może jechać jedna osoba i ojciec powiedział tak „albo wszyscy, albo nikt” i nikt nie pojechał do Turcji i ojciec użył te 100 dolarów, żeby żyć z tego.

Betlejewski: To jest Polskie Radio RDC, nadajemy z Warszawy. Rozmawiamy o światowych tematach, o różnych ciekawych rzeczach, no ale dzisiaj ta rozmowa, no przechodzi moje najśmielsze oczekiwania, rozmawiamy z Boruchem Bergmanem, polskim Żydem, który pamięta Warszawę z czasów okupacji, nie tylko Łódź, także Poznań sprzed wojny, który pamięta to, co działo się w getcie warszawskim. I dochodzimy powoli do tego czasu w naszej rozmowie, kiedy ma wybuchnąć czy wybucha powstanie w getcie, to jest kwiecień 1943 roku. Jakiego rodzaju postawy widział Pan po stronie polskiej? Jak reagowali chrześcijanie na getto na zagłady Żydów, na likwidację całego społeczeństwa przecież?

Bergman: Społeczeństwo polskie w Warszawie, bo ja byłem w Warszawie wtedy, także ja nie mogę mówić o innych, cierpialo na obłęd narodowy. Nienawiść do Żydów byla tak bezgraniczna i dla mnie niezrozumiała, że trudno sobie wyobrazić, do tego stopnia, że jak witałem się z kolegami, którzy nie wiedzieli, że jestem Żydem witaliśmy zamiast powiedzieć „dzień dobry” to mowiliśmy „skurwysyny Żydy”. Pamiętam, że był okres, gdzie w każdym sklepie warszawskim już getta nie było, Żydów nie było ja myślałem, że jestem ostatnim Żydem przy życiu. W każdym sklepie warszawskim byl napis, jest wystawa, która się nazywa „żydowska zaraza” i wszyscy ludzie powinni tę wystawę zobaczyć, ja poszedłem na tę wystawę  i tam naukowo stwierdzono, że krew żydowska jest inna od chrześcijańskiej i że ludzie – Żydzi – fizycznie mają inne składniki jak chrześcijanin.

Betlejewski: To była wystawa gdzie?

Bergman: W Warszawie.

Główne zdjęcie artykułu pochodzi z portalu www.flickr.com
Autor: Jakob Walter

462 thoughts on “Żyd, który chciał być Polakiem

  1. Pingback: generic for cialis
  2. Pingback: cialis prices
  3. Pingback: cialis online
  4. Pingback: Rx generic viagra
  5. Pingback: cialis 10mg
  6. Pingback: viagra 50mg
  7. Pingback: viagra for sale
  8. Pingback: best otc ed pills
  9. Pingback: canada pharmacy
  10. Pingback: Buy cialis
  11. Pingback: vardenafil online
  12. Pingback: vardenafil pill
  13. Pingback: online vardenafil
  14. Pingback: red dog casino
  15. Pingback: viagra samples
  16. Pingback: cialis 5mg
  17. Pingback: loans online
  18. Pingback: cash loan
  19. Pingback: casino
  20. Pingback: viagra cost
  21. Pingback: buy cialis
  22. Pingback: gregoryslomy
  23. Pingback: 5 mg cialis
  24. Pingback: 20 cialis
  25. Pingback: 5 mg cialis
  26. Pingback: cialis 5 mg
  27. Pingback: slot machine
  28. Pingback: gambling casino
  29. Pingback: viagra prices
  30. Pingback: viagra alternative
  31. Pingback: viagra samples
  32. Pingback: tadalafil tablets
  33. Pingback: viagra canada
  34. Pingback: viagra buy
  35. Pingback: viagra rx
  36. Pingback: slot machines
  37. Pingback: droga5.net
  38. Pingback: Viagra 100 mg nz
  39. Pingback: Viagra 200mg otc
  40. Pingback: viagra cialis
  41. Pingback: cialis coupon
  42. Pingback: Cialis 80mg otc
  43. Pingback: cheap Cialis 40 mg
  44. Pingback: Cialis 60 mg cheap
  45. Pingback: viagra cheap
  46. Pingback: cialis generic
  47. Pingback: Cialis 80mg prices
  48. Pingback: viagra canada
  49. Pingback: cheap Cialis 10 mg
  50. Pingback: Cialis 60mg nz
  51. Pingback: cheap viagra
  52. Pingback: viagra cost
  53. Pingback: viagra buy
  54. Pingback: cheap abilify 20mg
  55. Pingback: actos 30mg tablets
  56. Pingback: amaryl 4 mg cost
  57. Pingback: antabuse 500mg usa
  58. Pingback: arava 10 mg cost
  59. Pingback: online viagra
  60. Pingback: viagra knock offs
  61. Pingback: cialis from canada
  62. Pingback: powerful viagra
  63. Pingback: buy buspar 5mg
  64. Pingback: viagra coupon
  65. Pingback: order casodex
  66. Pingback: ceftin canada
  67. Pingback: tadalafil cialis
  68. Pingback: cephalexin prices
  69. Pingback: cost of claritin
  70. Pingback: red dog casino
  71. Pingback: online casinos usa
  72. Pingback: casinos online
  73. Pingback: best casino online
  74. Pingback: viagra gels
  75. Pingback: vehicle insurance
  76. Pingback: buy viagra jelly
  77. Pingback: payday loans
  78. Pingback: quick loans in md
  79. Pingback: best viagra coupon
  80. Pingback: writing my essay
  81. Pingback: random assignments
  82. Pingback: the assignments
  83. Pingback: my paper writer
  84. Pingback: Buy brand viagra
  85. Pingback: cialis ad
  86. Pingback: coreg 25 mg uk
  87. Pingback: cialis online
  88. Pingback: coumadin 5 mg cost
  89. Pingback: crestor 5mg price
  90. Pingback: order custom essay
  91. Pingback: umi thesis
  92. Pingback: thesis publishing
  93. Pingback: write my paper
  94. Pingback: order diltiazem
  95. Pingback: Order viagra us
  96. Pingback: how to buy elavil
  97. Pingback: order imodium 2mg
  98. Pingback: cialis vs viagra
  99. Pingback: lamisil coupon
  100. Pingback: lopid for sale
  101. Pingback: cheap luvox
  102. Pingback: buy viagra london
  103. Pingback: pharmacie
  104. Pingback: mobic otc
  105. Pingback: viagra uk paypal
  106. Pingback: cost of prevacid
  107. Pingback: proscar otc
  108. Pingback: protonix nz
  109. Pingback: provigil cheap
  110. Pingback: buy viagra order
  111. Pingback: remeron uk
  112. Pingback: retin-a cream uk
  113. Pingback: seroquel nz
  114. Pingback: singulair generic
  115. Pingback: skelaxin tablet
  116. Pingback: spiriva prices
  117. Pingback: toprol pills
  118. Pingback: voltaren price
  119. Pingback: wellbutrin generic
  120. Pingback: zanaflex for sale
  121. Pingback: look at this now
  122. Pingback: zocor coupon
  123. Pingback: zovirax online
  124. Pingback: zyvox 600mg nz
  125. Pingback: order pioglitazone
  126. Pingback: leflunomide usa
  127. Pingback: donepezil 5 mg uk
  128. Pingback: dutasteride price
  129. Pingback: cefuroxime tablets
  130. Pingback: cialis seling
  131. Pingback: buy viagra ebay
  132. Pingback: warfarin coupon
  133. Pingback: cost of trazodone
  134. Pingback: order doxycycline
  135. Pingback: bisacodyl tablets
  136. Pingback: estradiol 1mg otc
  137. Pingback: cheap etodolac
  138. Pingback: jtrmilvs
  139. Pingback: how to take cialis
  140. Pingback: isosorbide tablets
  141. Pingback: azathioprine uk
  142. Pingback: propranolol cheap
  143. Pingback: digoxin tablet
  144. Pingback: azithromycin order
  145. Pingback: stromectol xr
  146. Pingback: buying ventolin uk
  147. Pingback: 100mg of clomid
  148. Pingback: is clomid estrogen
  149. Pingback: tabletki priligy
  150. Pingback: synthroid food
  151. Pingback: the help essay
  152. Pingback: thesis services
  153. Pingback: propecia price
  154. Pingback: what is metformin
  155. Pingback: lasix 40 mg price
  156. Pingback: Zakhar Berkut hd
  157. Pingback: Tenoretic 100mg
  158. Pingback: 4569987
  159. Pingback: news news news

Komentarze są wyłączone.